Sauerland

Onderdeel van Duitsland › Noordrijn-Westfalen

Het Sauerland heet niet voor niets het land van de duizend bergen. Op zo’n drie uur rijden van Nederland liggen hier beboste heuvels, diepe dalen, stuwmeren en klimmen tot boven de 800 meter, met Winterberg als middelpunt. Sauerland-Tourismus noemt de regio een paradijs voor racefietsers, en dat is niet overdreven: nergens zo dicht bij huis verzamel je zo makkelijk hoogtemeters op rustige wegen.

Toen wij er voor het eerst gingen fietsen, verbaasde het ons dat het Sauerland zo weinig genoemd wordt. Iedereen praat over de Ardennen en Limburg, maar net iets verder over de grens vind je minstens zoveel klimmetjes, en veel minder verkeer. Het is een ideale bestemming voor een lang weekend, een trainingsweek in het voorjaar of een eerste kennismaking met ‘echte’ hoogtemeters.

Het Sauerland in het kort

Sauerland-Tourismus noemt het Sauerland ‘Duitslands inspirerende outdoorregio’, en de cijfers laten zien waarom:

• Groot. Met meer dan 5.000 vierkante kilometer is het het grootste aaneengesloten vakantiegebied ten noorden van de Main. Het ligt in de districten Olpe, Märkischer Kreis, Hochsauerlandkreis en Soest in Noordrijn-Westfalen, plus de Hessische gemeenten Willingen en Diemelsee.
• Groen. Drie natuurparken, vijf grote en tientallen kleine meren, en overal bos. Onder de grond liggen druipsteengrotten en oude mijnen die je kunt bezoeken.
• Populair. Jaarlijks komen er meer dan 2,5 miljoen bezoekers, goed voor bijna 8 miljoen overnachtingen. In de winter is het met ruim 130 skiliften het grootste wintersportgebied ten noorden van de Alpen.
• Eigen. De naam gaat terug tot de middeleeuwen en betekende waarschijnlijk ‘het zuidelijke land’, gezien vanuit Dortmund, Soest en Münster. Het Sauerländer Platt is een eigen Nederduitse taal, en veel woorden hoor je nog steeds.

Voor fietsers betekent dit vooral: veel ruimte, weinig drukte en een eindeloze keuze aan wegen door een groen middelgebergte.

Waarom fietsen in het Sauerland?

• Hoogtemeters dichtbij huis. De Kahler Asten is met 842 meter een van de hoogste toppen van Noordrijn-Westfalen. De Rothaarkam heeft passages met een bijna alpien gevoel.
• Rustige wegen. Het Sauerland is dunbevolkt en het asfalt is over het algemeen goed. Je rijdt urenlang over binnenwegen door de bossen.
• Klimmen in alle maten. Geen cols van twintig kilometer, maar heel veel klimmen van twee tot tien kilometer, die elkaar snel opvolgen. Een rit van 100 kilometer levert hier makkelijk 1.500 tot 2.000 hoogtemeters op.
• Stuwmeren en dammen. In de dalen liggen stuwmeren zoals de Hennesee, de Sorpesee, de Biggesee en de Möhnesee. Over veel van de stuwdammen (‘Sperren’) kun je gewoon fietsen.
• Een officieel routeplatform. Op de Sauerland Radwelt staan meer dan honderd racefietsroutes met GPS-track, van korte avondrondes tot lange afstanden.

Het landschap: bergen, bossen en water

Het Sauerland is een middelgebergte. De wegen slingeren door dichte naaldbossen en langs open heidevelden, en klimmen dan weer naar een uitzichtpunt over de heuvels. Doordat de heuvels zo dicht op elkaar staan, zijn er veel dalen, en in veel van die dalen ligt een stuwmeer. Dat geeft je ritten iets extra’s: na een lange klim door het bos rijd je ineens over de kruin van een stuwdam, met het water aan beide kanten. Bij de Hennesee, de Sorpesee en de Biggetalsperre is dat een vast onderdeel van de mooiste routes.

In de winter is het Sauerland een skigebied, en dat zegt genoeg over het klimaat bovenop. Op de toppen is het een paar graden kouder dan in het dal, en ook in de zomer kan het daar fris zijn. Neem dus altijd een windjack mee.

De drie langste racefietsroutes

Voor wie echt kilometers wil maken, zijn dit de drie langste racefietsroutes van de Sauerland Radwelt. Alle drie zijn het rondritten, en je vindt ze met kaart, hoogteprofiel en GPX-download bij onze routes.

• De Grenzlandrunde (154,5 km, 2.405 hoogtemeters): een zware rondrit vanuit Winterberg langs de grens met Hessen, met onderweg genoeg plekken om te stoppen. Het hoogste punt ligt op 675 meter.
• RTF-Hochsauerlandklassiker (146,5 km, 1.939 hoogtemeters): de route van de klassieke toertocht door het Hochsauerland. Hij start bij Eslohe en klimt tot 838 meter, in de buurt van de Kahler Asten.
• Neuenrade – Schmallenberg (143,8 km, 1.489 hoogtemeters): een lange rondrit vanuit Neuenrade in het westen van het Sauerland, door afwisselende landschappen en met veel mogelijkheden voor een koffiestop.

Minder lang, maar net zo mooi: de Trans-Rothaar (138,6 km, 2.175 hoogtemeters) over de Rothaarkam, Berge & Wasser (143,3 km) langs de bergen en de stuwmeren, en de Sauerland Rundfahrt (134,4 km). Wil je het rustiger aan doen, dan is de Möhnesee Loop (57 km, 330 hoogtemeters) een mooie kennismaking.

Een lang weekend Sauerland

Zo ziet een lang weekend eruit als je uitgaat van Winterberg:

• Vrijdag: ’s ochtends rijden, ’s middags aankomen en een korte ronde om de benen los te maken, bijvoorbeeld naar de Kahler Asten en terug.
• Zaterdag: de grote dag. Rij de Grenzlandrunde, of kies een kortere variant van 90 tot 100 kilometer over de Rothaarkam als je nog moet wennen aan de klimmen.
• Zondag: een rustigere rit langs de stuwmeren, met een stop bij de Hennesee of de Sorpesee, en daarna op tijd naar huis.

Zo heb je in drie dagen zo’n 250 kilometer en 4.000 hoogtemeters in de benen, zonder dat je een vrije dag hoeft op te nemen voor de reis.

Uitvalsbases

• Winterberg: het bekendste dorp, met veel hotels en de meeste routes vlak bij de deur. Vanuit Winterberg kun je naar alle kanten, ook voor een wat vlakkere herstelrit. De toerismevereniging Ferienwelt Winterberg zet steeds meer in op fietsers.
• Eslohe: een rustig dorp midden in het Sauerland, met routes naar alle kanten.
• Aan de Hennesee bij Meschede: ’s ochtends de bergen in, ’s middags een frisse duik in het stuwmeer. Voor ons misschien wel de ideale plek.
• Schmallenberg en Willingen: goede alternatieven, dicht bij de Rothaarkam en de hoogste toppen.

Let bij je verblijf op het label Bett+Bike: die adressen hebben een afgesloten fietsenstalling, gereedschap en een ontbijt dat past bij een lange rit.

Evenementen

Het Sauerland heeft een levendige wielercultuur, met van het voorjaar tot de herfst toertochten (RTF’s), radmarathons en zelfs Bundesliga-wedstrijden. Hoogtepunten zijn de Sauerlandrundfahrt, een meerdaagse ronde in september, en de toertochten van de lokale clubs, zoals de RTF van TV Rönkhausen in juni. De regio is ook de thuisbasis van het profteam REMBE rad-net. De actuele kalender staat op de Sauerland Radwelt.

Ook voor gravel en mountainbike

Het Sauerland is niet alleen voor de racefiets. Winterberg heeft een van de bekendste bikeparks van Duitsland en honderden kilometers bosweg, en ook voor gravel zijn er aparte routes. Lees ons verhaal Winterberg is een MTB-paradijs.

Wanneer ga je?

Van mei tot en met september. In het voorjaar en het najaar kan het op de toppen nog koud zijn, en na regen zijn de bosrijke afdalingen soms nat en glad. De zomer is ideaal: warm in het dal, koel bovenop, en na afloop een duik in een van de stuwmeren.

Hoe kom je er?

Met de auto ben je in ongeveer drie uur in Winterberg, via Arnhem of Venlo en het Ruhrgebied. Met de trein reis je naar Winterberg of Brilon, met een overstap in Duitsland. Neem je de fiets mee in de trein, check dan vooraf of je een plaats moet reserveren.

Uit onze verhalen

• Fietsen in Sauerland: Bike Arena op steenworp afstand: stuwdammen, basecamps en de route langs de Rhein-Weser-Turm.
• Fietsroutes in Sauerland: de verborgen parels van Winterberg
• Winterberg is een MTB-paradijs: Landal is jouw uitvalsbasis