Het is kwart voor twaalf ’s avonds en het licht is van die kleur die je normaal om een uur of acht verwacht. Zacht, warm, een beetje goud. We rijden een smal gravelpad op tussen twee meren en niemand kijkt op z’n horloge. Dat is het effect van de midnight sun: je verliest elk besef van tijd, Rond de zomerzonnewende, eind juni, gaat de zon in Zuid-Zweden pas na half elf onder en komt ‘ie rond half vier alweer op. Daartussenin blijft de hemel een soort permanente schemering. In Finland, op de hoogte van Lahti, heb je zo’n 19 uur direct daglicht. Dat betekent: geen haast, geen lampen, geen druk om voor donker terug te zijn. Gravel in Finland of Zweden tijdens de Midzomernacht is een prachtige optie om te doen in de zomer.
LEES OOK:
Dalsland – Zweden in miniatuur
Als je één regio moet kiezen voor je eerste Scandinavische gravel-trip, dan is Dalsland een optie. De provincie ligt ten noorden van Göteborg, richting de Noorse grens, en staat bekend als “Zweden in miniatuur”: bossen, heuvels, meer dan 2.000 meren, en honderden kilometers onverharde wegen die door dat alles heen slingeren.
De ondergrond is overwegend hardpack gravel, breed genoeg voor twee fietsen naast elkaar, maar smal genoeg om het gevoel te houden dat je ergens rijdt waar weinig mensen komen. Dat klopt ook. Na 30 km denk je: dit loopt wel. En dan krijg je zo’n Dalsland-klimmetje waar je toch even uit het zadel moet. Een rondje van 55 km kan zomaar 900 hoogtemeters opleveren.
Voor wie langer wil: de Unionsleden is een 350 km route die Moss in Noorwegen verbindt met Karlstad in Zweden, dwars door het hart van Dalsland. Ideaal voor een weekje bikepacking. En dan is er nog de jaarlijkse Dalsland Gravel Race (mid-September), met afstanden van 40 tot 320 km voor wie het wat wedstrijdachtiger wil. Laat op de avond rijden is mogelijk. Het verkeer is dan weg, het licht is zacht, en je hebt de omgeving voor jezelf.
Overnachten in Dalsland: fietsvriendelijke verblijven op deze kaart
Hieronder vind je verblijven in Dalsland, de fietsvriendelijke hotels zijn uitgelicht met een apart label.
Småland – rode huisjes en aardbeientaart
Småland is de ansichtkaartversie van Zweden. Rode houten huisjes, witte kozijnen, bloeiende weides. Astrid Lindgren groeide hier op. Het terrein is heuvelachtig. Het voelt als het Zweden dat je je altijd hebt voorgesteld. Rode houten huisjes, eindeloze bossen en meren die overal opduiken tussen de bomen. Het is de regio waar Astrid Lindgren haar verhalen situeerde, en dat voel je nog steeds wanneer je over de slingerende grindwegen fietst langs plaatsen als Vimmerby, Mariannelund en Bullerbyn. Hier gaat gravelbiken niet alleen om snelheid, maar om de beleving van het landschap zelf.
Wat gravel in Småland bijzonder maakt, is de combinatie van eindeloze grindwegen, autoluwe routes en een terrein dat constant licht golft. De wegen voeren je door diepe bossen, langs heldere meren en over het Smålandse hoogland, waar klimmen en dalen elkaar vanzelf afwisselen. Het gebied werd niet voor niets uitgeroepen tot het beste gravelbikegebied van Zweden: de variatie is groot, de paden zijn uitstekend onderhouden en het gevoel van vrijheid is overal aanwezig.
Rond Hestraviken en Isaberg vind je een mix van heuvelachtig asfalt en bosgravel. Fijne loops als de Bäckhultsleden (bos, klimmen) en de Stora Sjöleden (meren, iets vlakker). Rijd je liever kust? Dan is het Västervik-archipel een optie: eilandhoppen per fiets en pont.
Småland is ook de plek waar fika een soort natuurwet is. Koffie, kaneelbroodje, bankje aan het water. “Zullen we nog één fika doen?” valt de vraag. Rond midsommar zijn de Zweedse aardbeien op hun best, want de lange dagen zorgen voor extra suiker. Serveer ze op een jordgubbstårta. Smaklig måltid!
Lahti – snelle gravel, ski trails, rollercoaster
Dan Finland. Lahti ligt 100 km ten noorden van Helsinki en is uitgegroeid tot het epicentrum van Europese gravel, mede dankzij FNLD GRVL, het evenement dat F1-coureur Valtteri Bottas mede oprichtte.
De omgeving van Lahti draait om snelle, strakke gravel over voormalige langlaufpaden. Breed, doorlopend, met een ondergrond die gemaakt lijkt voor tempo. Maar die korte, steile rollers slopen je als je te hard begint. Het terrein is verraderlijk vlak op het oog, maar je benen weten na 80 km wel beter.
In Lahti: je rijdt in een decor dat gebouwd is voor wintersport, en dat voel je. Brede banen door dennenbos, amper verkeer,
Lakeland Finland – de groene rollercoaster
Verder naar het noorden en oosten opent het Finse Merengebied zich als een netwerk van meer dan 1.100 km aan bikepacking-loops. De regio rond Saimaa is het hart: bruggen, pontjes, strandje na strandje.
De Puumala Archipelago Route (60 km) is een aanrader: pittige klimmen afgewisseld met uitzichten over het meer die je even doen stilstaan. De Green Gold Gravel Loop trekt verder het noorden in en vraagt om breder rubber, 45-50 mm, want de ondergrond wordt zachter.
En dan het zwemmen. De routes zijn zo ontworpen dat je zelden meer dan een paar minuten van een meer zit. Handdoek mee, micro-slot voor de fiets, klaar. “Eerst sauna, dan pas eten,” zegt iemand. Dat is blijkbaar de volgorde hier. Na een dag op de fiets: hitte en koud water als recovery.
Rituelen en gebruiken
Midsommar (Zweden) en Juhannus (Finland) zijn meer dan alleen een soort feestadg. Er horen rituelen bij die verrassend goed passen bij een fietstocht.
Even een voorbeeld: pluk op midzomeravond zeven verschillende wilde bloemen, leg ze onder je kussen, en je droomt naar verluidt van je toekomstige partner. Voorwaarde: je moet stil zijn tijdens het plukken. Sommige tradities eisen zelfs dat je over zeven hekken klimt. Dat stukje slaan we over (we hebben tenslotte onze klikpedalen onder de schoenen).
In Finland draait alles rond de sauna. Op Juhannus wordt een vihta gebruikt, een bundel verse berkentakken waarmee je jezelf zachtjes slaat. Het effect: betere doorbloeding, schone huid, en de hele ruimte ruikt naar zomer. That’ll hit different.
Praktisch: wat je moet weten over gravelen in de Midzomernacht
Zowel Zweden als Finland kennen het recht om te dwalen: Allemansrätten (SE) en Jokamiehenoikeus (FI). Je mag fietsen, wandelen en één nacht wildkamperen op de meeste grond. De regel is simpel: niet verstoren, niet vernielen.
Verder: neem een slaapmasker mee (dat licht houdt niet op), muggenspray (juli is piekseizoen), en doe een dagelijkse tekencheck als je door hoog gras hebt gereden. Een klein lichtsetje is ook slim. Midnight sun is geen volle middagzon; het is schemer, en auto’s zien je minder goed dan je denkt. Denk ook aan deze dingen op je paklijst
| Dalsland | Småland | Lahti | Lakeland | |
|---|---|---|---|---|
| Ondergrond | Hardpack gravel, heuvelachtig | Mix asfalt/gravel | Snelle gravel, ski trails | Gravel, deels zachter |
| Bandbreedte | 38-42 mm | 32-40 mm | 38-42 mm | 45-50 mm |
| Beste voor | Bikepacking, stilte | Groepsrit, variatie | Tempo, events | Bikepacking, zwemmen |
| Vibe | Weg van alles | Ansichtkaart | Sportief, strak | Meren, sauna, rust |
Heb jij in Scandinavië gereden rond midsummer? We horen graag waar, welke routes, en of je fika of sauna eerst doet. Drop je tips!
