Paradijselijk gravel in zuidelijk Noorwegen

Ingestuurd door Dorien Cramer, fietser uit onze community

De gravelweg kronkelt de verte in. Telkens wanneer ik weer een bocht om ga, verrast het uitzicht me en de eindeloosheid van dit gebied. Vanaf de fiets kan ik de besneeuwde toppen van Jotunheimen al zien. Hoe groots, hoe weids is het hier dat ik uren achter elkaar onverhard kan fietsen en nog het einde niet heb bereikt?

Noorwegen roept

Vrijwel elke zomervakantie pakken Sandra (mijn vrouw) en ik de fietsen om een paar weken echt ertussenuit te gaan. Al een tijdje stond Noorwegen op ons verlanglijstje om te bezoeken, en dus besloten we om in juli het land eens met de gravelfiets te verkennen. De route voor onze drieweekse fietstocht heb ik gemaakt aan de hand van de tips op de website CycleNorway en VisitNorway. De één is echt gericht op (gravel)fietsen en de ander geeft leuke tips voor het bezoeken van plaatsjes wanneer je toch eens uit die eindeloze natuur wilt stappen. Ook berichtte visitnorway over de fietspaden die je echt niet mag missen bij een bezoek aan Noorwegen. Daarom heb ik de Peer Gyntvegen en de Rallarvegen toegevoegd aan onze wensenlijst. Zo kom ik uit op een ronde van ongeveer 900 kilometer. Vanuit Oslo zullen we noordwaarts toeren naar Randsverk – het meest noordelijke punt van onze fietsreis. Daarna toeren we zuidwest, via het toeristische Beitostolen en Geilo in de richting van Kongsberg, om de laatste twee dagen door stedelijker gebied terug te komen in Oslo.

Zo van de boot op de fiets

Op de eerste dinsdagochtend van juli rollen we om 10:00 uur met onze fietsen de boot af in de haven van Oslo. We zoeken een plekje op langs de kant van de weg om de bevestiging van onze tassen nog eenmaal te controleren. Terwijl we ons insmeren met zonnebrand, lenen we een fietspomp uit aan een groep vrienden die een meerdaagse fietstocht gaat maken, maar blijkbaar geen fietspomp heeft meegenomen… Op dit soort momenten ben ik toch altijd blij dat ik het type ben van ‘liever teveel spullen mee en zwaarder fietsen, dan net dat ene essentiële product thuis laten liggen’.

De hoofdstad is rustig en met duidelijk aangegeven fietspaden voelt het heel veilig om hier onze fietstocht te starten. Al binnen tien kilometer komen we bij de laatste supermarkt van de stad waar we boodschappen kunnen doen, voordat we de natuur in fietsen. Dat het land wat duurder is wist ik wel, maar toch moet ik even wennen aan de prijzen in de winkel. Nou eet ik al niet veel vlees, maar hier besluit ik wel dat het beter is voor de portemonnee (en misschien het humeur?) om deze vakantie volledig vegetariër te zijn. Het doen van de boodschappen duurt lang omdat alles onbekend is, maar met een goedgevulde boodschappentas kan het avontuur uiteindelijk echt beginnen. De natuur in.

Hoewel ik thuis mijn uiterste best heb gedaan om een mooie route uit te denken, passen we eenmaal onderweg af en toe de paden aan. Er heerst een hittegolf in Europa en ook in het zuiden van Noorwegen legt die een onprettig warme deken over ons heen. De gravelpaden zijn mooi, maar in deze omstandigheden klimmen we liever op gemakkelijker asfalt. Doordat de wegen relatief rustig zijn én de gemiddelde Noor erg veel rekening houdt met fietsers, doet het niet veel af aan onze beleving.

Na een aantal dagen in het ritme van fietsen en kamperen, raakt mijn lichaam langzaamaan gewend aan de vele hoogtemeters die Noorwegen te bieden heeft. In Nederland heb ik echt wel wat fietskilometers gemaakt in de aanloop naar deze fietsvakantie toe, maar Groningen is en blijft plat. Ook is de ondergrond die we thuis ‘gravel’ noemen niet te vergelijken met de prachtige gravelpaden van dit Scandinavische land. Waar het thuis bij vooral zand en schelpenpaden blijft, zijn het hier losse steentjes waar je enorm gemakkelijk overheen zoeft. Tenzij je bergopwaarts gaat, want dan zijn er heel wat pittige beklimmingen van boven de 10% te vinden en is de ‘zoef’ er wel af.

Na een week op de fiets begint bij Skei één van de hoogtepunten van de route: de korte maar zeer noemenswaardige Peer Gyntvegen. Het is een route van zestig kilometer over een bergweg die alleen in de zomermaanden geopend is. Door de ligging kun je van enorm verre uitzichten genieten.
Na een ontbijt van yoghurt met muesli stappen we bij tijds op. Via een park met luxe vakantiehuizen brengt de route ons over een prachtig en breed pad de heuvels in. Er is weinig hoge begroeiing en ik zie vooral bloemen, struiken, grassen en meerdere kleuren mos om me heen. De variaties aan groen zijn prachtig om te zien en meermaals stap ik van de fiets om blijvende herinneringen te schieten met mijn camera. Af en toe passeert een auto of worden we gegroet door een fietser die ons tegemoetkomt. Het is duidelijk een populair gebied voor buitensport, want we zien meerdere parkeerplaatsjes en bordjes die wandelroutes aangeven. Door de weidsheid voelt het toch rustig aan. De mensen verdwijnen in het grootse landschap.
Bij een uitkijkpunt nemen we plaats op een picknickbankje en genieten we van de vergezichten. Beneden ons liggen helderblauwe meren; een paar gekleurde kano’s verraden dat er een hotel of berghut in de buurt moet zijn waar je deze blijkbaar kunt huren. Kijken we noordelijker, dan zien we de eerste besneeuwde toppen van het Nationaal Park Jotunheimen aan de horizon. Het maakt het plaatje helemaal af.
Na 60 kilometer is de route helaas alweer voorbij. We dalen af in de richting van Vinstra en vinden iets buiten het stadje een fijne camping waar we in de boomgaard onze tent mogen opzetten. Tijdens onze rustdag maken we een uitstapje naar Ringebu waar we één van de 28 resterende stafkyrke bezoeken. Een prachtig historisch bouwwerk wat een echte verrijking is na de dagen in de natuur.

Via de Mjölkevegen toeren we noordwaarts. Net als bij de Peer Gyntvegen zijn we hele dagen weg van de dorpjes en steden, maar de omgeving is anders. We zijn vaker omringd door bomen, zien veel schaapjes en de vergezichten maken plaats voor een geborgen sfeer om aan de rand van Jotunheimen te worden verrast door de leegte om ons heen. De bergen aan de rand van het park zijn begroeid met gras met enorm veel stenen verspreid over de velden. En verder is er leegte. Er is vrijwel geen boom te zien. Deze variatie in één dag is prachtig om mee te maken.

De weg langs het nationale park is druk. Zo druk hebben we het niet gezien deze periode in Noorwegen en hier ervaar je wel dat je naast een van de bekendste en populairste gebieden fietst. Wederom rijden de Noren met veel respect langs ons, dus het fietsen blijft ook hier heerlijk. Regelmatig stap ik af om foto’s te maken en ik speur het landschap af op zoek naar rendieren. Bij een koffietentje eerder op de route werd gezegd dat je pech moet hebben om geen rendieren te zien op dit traject. Helaas is de pech aan onze zijde, desondanks is het een prachtige etappe. Op het hoogste punt moeten we een jasje aantrekken om ons te beschermen tegen de koude wind. Ik trek een buff over mijn kin en knijp mijn handen strak in de remmen. We dalen flink af op weg naar Beitostolen, de wind blaast in mijn gezicht en tranen staan in mijn ogen. Niet alleen door de wind, maar ook door het magische gevoel dat het landschap mij geeft. Het ´huis van de trollen´ (de vertaling van Jotunheimen) laat je voelen dat je klein bent en dat de bergen en het weer bepalen hoe je dag zal verlopen. Daar hou ik wel van.

Na Beitostolen, waar we een paar welverdiende rustdagen hebben gehouden, trekken we zuid-westwaarts. Ik vermoedde dat we met het toekeren van onze rug richting Jotunheimen ook de meest overweldigende vergezichten gehad zouden hebben, maar dat heb ik verkeerd. In deze regio wordt het wel wat lieflijker, maar niet minder bijzonder. Er groeien meer bloemen, er fladderen weer meer bijen en vlinders om ons heen en we worden nog steeds met zware klimmen uitgedaagd. Bewust laten we de Slettefjellvegen links liggen want percentages van 24% in een onverharde beklimming is net iets teveel gevraagd. Desondanks klimmen we nog flink en als beloning genieten we van een heerlijke kanelbolle op het terras van de Syndinstoga (berghut). De zon houdt ons warm terwijl een koele wind ons laat voelen dat we in de bergen zijn.

Vanaf dit zonnige terras moeten we helaas ook wat telefoontjes plegen. Sandra haar derailleur zorgt voor wat zenuwen doordat één van de wieltjes bijna uit elkaar valt. Hier in Noorwegen zien we veel fietsers, maar tot nu toe hebben we weinig fietswinkels gezien. Vaak is er wel een buitensportwinkel met een klein assortiment aan noodzakelijkheden voor de fietser, maar een derailleurwieltje is toch het specialistischer werk. We bellen met een buitensportwinkel naast de camping waar we eind van de dag willen kamperen. Ze weten niet precies wat we bedoelen, maar aangezien ze ook fietsen verhuren vermoeden we dat ze wel een werkplaats hebben waar we wellicht geholpen kunnen worden. De route naar de winkel is mooi met smalle singletracks en onze route-app leidt ons soms over bijna-niet-bestaande paadjes. Prachtig voor de beleving, maar niet handig als je voor sluitingstijd ergens moet zijn. En helaas, we redden het net niet. De medewerkers staan nog in de winkel, maar wanneer Sandra op de inmiddels dichte deur klopt, worden de lichten uitgedaan en blijkt de winkel echt potdicht. Ook in de ochtend kunnen ze ons niet helpen, dus tandenbijtend – houdt het wieltje het nog tot aan Gol? – vervolgen we onze route. Gelukkig kan Sandra nog aardig blijven fietsen en met een snelle afdaling over asfalt waar we de 65km per uur aantikken, rollen we het zeer gezellige stadje in. Bij de eerste winkel in Gol is het raak, ze hebben een derailleurwieltje! Sandra is zo handig dat ze het zelf kan vervangen, dus opgelucht gaan wij de rustdag in.

Even wat comfort

In Gol huren we een houten huisje om even bij te komen. Kamperen is altijd fijn, maar op een normale stoel zitten en languitgerekt op de bank een boekje lezen is ook wel eens prettig. We maken de balans op en aangezien het fietsen gemakkelijker gaat dan gedacht, besluiten we de Rallarvegen nog te gaan rijden. Het is een etappe die we niet zomaar kunnen opnemen in onze ronde. We hebben een stukje treinrit nodig om deze etappe in onze route te passen. Omdat je in de trein een plek moet reserveren voor je fiets (en jezelf) is het even puzzelen. We kunnen net niet starten bij het officiële begin van de route in Flam, maar stappen één statonnetje eerder uit in Myrdal. Dat is geen enkel probleem want daardoor missen we de zwaarste klim van de route. Wel pakken we de sfeer van de route volledig mee.
De Rallarvegen is aangelegd voor het verplaatsen van zwaar materiaal voor de ontwikkeling van de spoorlijn tussen Oslo en Bergen. Je komt gedurende de 82 kilometer lange route dan ook regelmatig de spoorlijn tegen. Verder begeef je je in een woest terrein. De rosten hebben de overhand, met her en der bomen, gras en meertjes.

Van Finse naar Myrdal

Het fietspad is uitdagender dan de gravelpaden van afgelopen weken en we zien vaker mensen op mountainbikes passeren, hoewel het met de bepakte gravelbike nog prima gaat. Tussen Myrdal en Finse is het erg druk met dagjesfietsers. In Finse kun je namelijk een fiets huren die je in Myrdal inlevert. Je stapt daar zelf weer op de trein terug. Ondanks de drukte is dit een fantastisch traject. Ik hou van de ruigheid. Het vormt een groot contrast met de lieflijkheid die ik heb ervaren tussen Beitostolen en Geilo. Het hoogtepunt van de route bevindt zich in Finse, waar we aan de voet van de ijskap van Hardanger komen (hardangerjokulen). Een ijskap van vierduizend jaar oud. Vanuit de trein naar Myrdal zagen we het kort al liggen, maar het is werkelijk overweldigend om daar nu naast te kunnen staan. Het is door de opwarming van de aarde onwaarschijnlijk dat de ijskap het einde van de eeuw nog bestaat. De zon schijnt fel en wordt door het ijs weerkaatst. Ik geniet van dit grootse natuurschoon, nu het nog kan.

We lunchen in de berghut van de DNT (Den Norske Turistforening). In een berghut gelden andere regels. Bij de ingang zit een hal waar alle gasten vieze jassen en schoenen uit moet trekken en de meeste gasten zie je dan ook op sokken en in thermo-ondergoed in de eetzaal plaatsnemen. Hoewel wij niet van de ongebaande paden komen met onze bepakte fietsen, voelt het zo alsof we een beetje deel kunnen nemen aan de buitensportsfeer van Noorwegen.
Vanaf Finse is de Rallarvegen een stuk rustiger en met een goed gevulde maag fietsen we door naar Geilo. We zijn enorm blij dat we deze ruige etappe hebben kunnen toevoegen aan onze reis, omdat het zo’n andere omgeving was dan waar we de eerste weken doorheen hebben gefietst.

Na Geilo zakken we verder zuidwaarts af. We hebben de ruigste etappes van onze route gehad en vinden het fijn om vaker verhard te fietsen. Het weer wordt wat onrustiger en waar de eerste weken het warm was en we eigenlijk geen warme kleding nodig hadden, pakken we nu regelmatiger de regenjas erbij. We mogen niet klagen, want dat het in Scandinavië vaak regent is een gegeven. We voelen de vermoeidheid optellen en nemen wat vaker een overnachting in een hutje. Op de route zijn er gelukkig veel te vinden zonder te hoeven reserveren. De meeste graveldagen liggen achter ons en op een rustiger en gemakkelijker manier zakken we de laatste dagen af naar Oslo. Een beetje moe en zeer voldaan komen we na ruim drie weken toeren aan bij het koninklijk paleis in de hoofdstad. Een mooi eindpunt van deze prachtige tocht.

Het was een prachtige reis waar we erg van hebben genoten. De variatie aan natuur, de weidsheid en de grote oppervlaktes natuur om in te verdwalen waren overweldigend. Ik vond het heerlijk om mezelf zo te kunnen onderdompelen in zware beklimmingen, soepele afdalingen en hele dagen buiten. Met een klein beetje tegenzin stap ik na ruim 3,5 week weer op de boot richting Kiel. Zeker wetende dat ik hier nog eens terug ga komen.